UMQULU 30, INQAKU 2 • Juni 2026. Ushicilelo olupheleleyo »

Indlela yokulawula imingeni yokuqonda kwisifo sikaParkinson ekuvuseleleni
Ubunzima bokuqonda kwisifo sikaParkinson (PD) buqala xa kuchongwa kwaye bube mandundu ngokuthe ngcembe, ekugqibeleni buchaphazela ukuya kuthi ga kwi-83% yabantu abaphila iminyaka engama-20 (1). Utshintsho lunokuba luqhubekeka (ukuqhubela phambili kwesifo kancinci kancinci) okanye lube lukhawulezileyo (ukuqala ngequbuliso ngenxa yotshintsho lwamayeza, usulelo, okanye iziganeko ezixinzelelekileyo). Ukuwohloka ngequbuliso kusoloko kufuna uphononongo olukhawulezileyo lwezonyango. Nasiphi na isikhalazo sokuqonda esitsha okanye esibi kakhulu kufuneka sikhuthaze uvavanyo olucokisekileyo lwezinto ezibangela oku, kubandakanya iziphumo zamayeza, ukulala, ixhala, ukudakumba, ukungakwazi ukwenza nto, kunye nokuphazamiseka kwemisebenzi emibini, kunye nokuchongwa kwento eyenza ezo mpawu zibe ngcono okanye zibe mandundu (2). Unyango olungelulo olwezonyango lunokuqwalaselwa xa ukungenelela kwe-physiotherapy kunye nokuzilolonga kuye kwaphucula kakhulu umsebenzi wokuqonda wehlabathi (3, 4).
Iingcebiso ezisebenzayo malunga nendlela yokujongana nobunzima bokuqonda kwi-rehabilitation clinical practice: |
|

Umfanekiso 1: Umzekelo wesakhelo sokulawula izikhalazo zengqondo ekubuyiseleni imeko esiqhelweni.
Ngamafutshane, ubunzima bokuqonda kwi-PD buqala xa kuchongwa kwaye buqhubeka buba mandundu, nto leyo egxininisa ukubaluleka kokujonga rhoqo ukuqonda kulo lonke ixesha lokugula. Nangona ukuvuselelwa kwengqondo kuhlala kuyindlela entsha yokungenelela enobungqina obuguqukayo, sele imele icandelo elibalulekileyo lesicwangciso sokhathalelo esibanzi. Uqeqesho olujoliswe kwimisebenzi ethile kunye nokuzilolonga okunamandla okuphakathi kokukhanya okuphakathi kubonisa iingenelo eziqhubekayo zokuqonda kwihlabathi liphela kunye nomsebenzi wolawulo, ngelixa amaqhinga okubuyisela kunye notshintsho kwindlela yokuphila ekujoliswe kuyo kujongana nempembelelo yokusebenza kuyo yonke imisebenzi yemihla ngemihla. Xa zizonke, ubungqina obukhoyo buxhasa ukungenelela kwasekuqaleni, komntu ngamnye, kunye nokuqhubela phambili ukuphucula iindlela zengqondo kweli qela.
Ucaphulo
- UHely MA, et al. Uphononongo lwaseSydney oluneziko ezininzi lwesifo sikaParkinson: ukungaphepheki kwesifo sengqondo esixhalabisayo xa uneminyaka engama-20. Mov Disord. 2008;23(6):837-844
- USeppi K, uRay Chaudhuri K, uCoelho M, uFox SH, uKatzenschlager R, uPerez Lloret S, uWeintraub D, uSampaio C; abasebenzisana neParkinson's Disease Update kwiNon-Motor Symptoms Study Group egameni leMovement Disorders Society Evidence-Based Medicine Committee. Uhlaziyo malunga nonyango lweempawu zeParkinson's disease ezingezizo ezomoto-uphononongo lwamayeza olusekelwe kubungqina. Mov Disord. 2019 Feb;34(2):180-198. doi: 10.1002/mds.27602. Epub 2019 Jan 17. Erratum in: Mov Disord. 2019 May;34(5):765. doi: 10.1002/mds.27684. PMID: 30653247; PMCID: PMC6916382.
- UKim R, uLee TL, uLee H, uKo DK, uLee JH, uShin H, uLim D, uJun JS, uByun K, uPark K, uJeon B, uKang N. Iziphumo zokungenelela kokuzilolonga emzimbeni kumsebenzi wokuqonda kwisifo sikaParkinson: Uphononongo olucwangcisiweyo oluhlaziyiweyo kunye nohlalutyo lwe-meta lwezilingo ezilawulwa ngokungacwangciswanga. Parkinsonism Relat Disord. 2023 Dec;117:105908. doi: 10.1016/j.parkreldis.2023.105908. Epub 2023 Okthobha 26. PMID: 37922635.
- UHu S, uLei J, uYou HJ. Ukuzilolonga kwiimpawu ezingezizo ezemoto zesifo sikaParkinson: Uphononongo olusekelwe kubungqina bovavanyo lwezonyango, iingqwalasela zokulinganisa, kunye nokuqonda koomatshini. I-Neural Plast. 2026;2026(1):e7191029. doi: 10.1155/np/7191029. PMID: 41918452.
Funda ngokugqithisileyo Ukuhamba Ngokuhamba:




